Toen ik begon met leerbewerking, had ik een bepaald beeld voor ogen. Een gilde, gevestigd in een oude schuur of boerderij. Symbolen van hun erfgoed die buiten hangen, bewegend in de wind en regen. Een open haard die de ruimte warm houdt en de geur van eikenhout verspreidt. Allerlei versieringen aan de muren en op de werkbanken. Gereedschap dat je niet herkent en waarvan je je afvraagt waar het in hemelsnaam voor dient. Misschien zelfs verschillende gildeleden, ieder bezig met hun eigen werk. Allerlei geluiden, die stuk voor stuk je aandacht trekken.
En ergens tussen dit alles probeer je de meester zelf te vinden.
Natuurlijk klinkt dit bijna als een beschrijving van een scène uit een fictieve wereld.
Maar…
Twee weken geleden vloog ik naar Birmingham, Engeland, waarna ik doorreed naar een plaats genaamd Yoxall. Hier zou ik vier dagen verblijven, waarvan ik er twee zou doorbrengen bij een man genaamd Nigel Armitage, in zijn werkplaats.
Wat is dit voor een plek en wie is Nigel Armitage?
Dat ga ik je vertellen.
Ik wilde mijn stikvaardigheden verder ontwikkelen en deze in de praktijk brengen door een riem te maken. Daarvoor kon ik nergens beter terecht dan bij Nigel. Online zijn uren en uren aan lesmateriaal te vinden, net als op zijn betaalde leerplatform: Secrets of the Workshop.
Als je op mij lijkt, trekt die titel meteen je aandacht.
Maar online video’s kunnen niet op tegen de ervaring van een persoonlijke les, waarbij je leraar direct naast je staat.
Toen ik de ingang van zijn werkplaats naderde, zag ik zijn logo en het houtsnede-embleem van een meesterambachtsman. Mijn leerreis stond op het punt te beginnen.
Toen ik de deur opende en zijn werkplaats binnenliep, begon het beeld dat ik hierboven beschreef meer dan ooit werkelijkheid te worden.
Waar je ook keek, er was wel iets dat je aandacht trok. Gereedschap, tassen, riemen, machines, nog meer gereedschap en natuurlijk… leer. Er gaat niets boven de geur van grote hoeveelheden gewaxt en geolied leer.
Nou ja, misschien één ding.
Een combinatie van goede koffie en sigaren.
Terwijl ik rondkeek op zoek naar Nigel, zag ik hem achter in de werkplaats staan. Precies dat aan het doen. Een sigaar roken en genieten van een kop koffie.
Dit wordt steeds beter!
We praatten en dronken koffie terwijl we het leerwerk bekeken dat ik had meegenomen.
Voor ik het wist, was de les al begonnen. We bespraken de verschillende stappen van het handmatig stikken van leer, waarbij we mijn eigen werk als uitgangspunt namen.
Ik wist dat dit geen les zou worden waarin je alleen maar praat. Dus stelde hij me op de proef.
Geen woorden, maar daden.
Om je als lezer een idee te geven van wat dat betekende:
Ik heb die dag gestikt…
de hele dag.
Ik werkte aan meerdere rijen stikwerk. Voor ieder gedeelte van iedere rij liet Nigel me verschillende oefeningen uitvoeren. Sommige stukken moest ik linkshandig stikken, andere rechtshandig. Soms kreeg de rechterkant prioriteit. Dat betekende dat de zichtzijde van het leer leidend was, omdat dit uiteindelijk de kant is die je ziet. Denk bijvoorbeeld aan de buitenkant van een riem of tas. Op andere momenten kreeg juist de linkerkant prioriteit.
Soms onderbrak hij me tijdens het stikken. Hij haalde het leer uit de stitchpony en draaide het om. Vervolgens moest ik dezelfde rij kunnen stikken, op een manier die net zo consistent was als daarvoor.
Dat kleine gaatje dat we in het leer maken — en ik bedoel écht klein — krijgt ontzettend veel aandacht.
Maar met een goede reden.
We willen een consistente manier van werken ontwikkelen, zodat we uiteindelijk ook een consistent resultaat krijgen.
Af en toe hadden we een sidequest als het gaat om elkaar verhalen te vertellen. Ik weet niet of je ooit een goede geschiedenis leraar hebt gehad, maar man, wat kan deze man vertellen.
Van Griekse- en Vikingriemen tot aan de latere London Lap riemen. En van de outlaw cowboys uit het Wilde Westen tot de rangers die later hun eigen stijl van gunslinger belt zouden dragen.
Zo praatten en stikten we ons door de eerste dag heen.
En ik deed mijn best om me voor te bereiden op dag twee.
Voordat we aan de daadwerkelijke riem begonnen, richtten we onze aandacht op het maken van sjablonen, het uitvoeren van metingen en het vinden van de optimale werkhouding ten opzichte van het project en het gereedschap dat je gebruikt.
Soms deed Nigel iets voor mijn ogen en was ik enkele seconden later aan de beurt. Op andere momenten moest ik zelf laten zien hoe ik een bepaalde oefening zou aanpakken.
Een geweldige manier van lesgeven, als je het mij vraagt.
Ja, ik reis helemaal naar Nigel om hem zijn werkwijze te zien demonstreren. Maar door hem jouw eigen manier van werken te laten zien, word je meteen in het diepe gegooid. Hij ziet wat er beter kan, en precies daarvoor was ik gekomen.
Om te leren van de beste.
Zijn veertig jaar aan ervaring voel je in de hele werkplaats, zowel in zijn manier van werken als in zijn aanwezigheid.
Elk probleem dat ik zelf ben tegengekomen, of dat iemand anders bij hem heeft neergelegd, is waarschijnlijk iets waar Nigel in de loop der jaren al talloze keren mee te maken heeft gehad.
Wat je meekrijgt, is meer dan alleen een demonstratie van technieken. Je krijgt inzicht in de filosofie achter zijn manier van werken.
Hij vertelde me dat hij door les te geven zijn kennis heeft kunnen distilleren tot iets wat anderen kunnen begrijpen en in de praktijk kunnen brengen, ongeacht hun ervaringsniveau.
Dat heb ik zelf mogen ervaren.
Hoe moeilijk iets ook leek, en hoeveel metaforen hij ook gebruikte om iets uit te leggen, hij wist het steeds terug te brengen tot iets veel eenvoudigers.
Voor mij is dat een teken van echt meesterschap.
Nu mijn sjabloon klaar was en ik het uit karton had gesneden, was het tijd om het op de proef te stellen.
We sneden het leer en brachten de groef aan, die kenmerkende lijn langs de randen. We sloegen de stikgaatjes en gaven het uiteinde van de riem de juiste vorm. Ik koos voor een taps toelopende punt.
En voor we het wisten, was dag twee alweer voorbij.
Daar had ik rekening mee gehouden. Ik wist dat ik de riem thuis zou afmaken. Maar zoals ik eerder al zei, was het belangrijkste dat ik mee naar huis nam niet een afgewerkte riem.
Het was de ervaring.
In Japan bestaan verschillende traditionele kunsten en disciplines waarvan de naam eindigt op -dō, wat zoiets betekent als ‘de weg’ of ‘het pad’. Denk bijvoorbeeld aan Budō, Kadō, Kōdō of Chadō. Elk heeft zijn eigen discipline, filosofie en manier van beoefenen.
En daarom zou ik zeggen dat Nigel iets van zichzelf heeft ontwikkeld.
Nigeldō.
Ik ben ontzettend blij dat ik deze kans heb gekregen om Nigel te ontmoeten en van hem te leren.
Als je overweegt om iets soortgelijks te doen, doe het. Je zult er geen spijt van krijgen.
Bedankt voor alles, Nigel. Voor de ervaring, de kennis en de wijsheid die je met me hebt gedeeld, de lachmomenten en de mooie gesprekken.
En natuurlijk voor de heerlijke sigaar die we samen hebben gerookt.
We gaan elkaar zeker weer zien!
